این روزها خیلی از مردم، وقتی لغت محتوا و بازاریابی محتوا را میشنوند بلافاصله به محتوای دیجیتال فکر میکنند.
اما محتوای دیجیتال اگر چه یکی از شکلهای رو به رشد محتوا در دنیای امروز محسوب میشود، تنها یکی از انواع محتواست. اگر شما یک نویسنده هستید و کتاب منتشر میکنید، باز هم تولیدکننده محتوا هستید.
اگر اوقات فراغت خود را با ارسال پیام و پیامک از طریق نرم افزارهای مختلف مانند وایبر و واتزاپ و … میگذرانید، تولیدکننده محتوا هستید.
البته برخی شغلها به طور مستقیم تولیدکننده محتوا هستند و به بازاریابی محتوا فکر میکنند و برخی دیگر، تولید محتوا را به عنوان فرایندی جانبی در کار خود تعریف میکنند.
بنابراین، بازاریابی محتوا را باید به عنوان زیرمجموعهای از حوزه بازاریابی در نظر گرفت تا حوزهی تکنولوژی دیجیتال.
انسان اولیه بر دیوار غارها تصاویر مختلف ترسیم میکرده است.
مستقل از اینکه آن تصاویر را برای زیبایی ترسیم میکرده یا اینکه پیامی از خود برای بازماندگان و آیندگان به جا بگذارد، به هر حال انسان اولیه، تولید محتوا را قبل از قسمت عمدهای از تولیدات فیزیکی آغاز کرده است.
وقتی که ارتباطات شکل گرفت، محتوا این بار شکل پیام را به خود گرفت.
حالا محتوا فرستنده و گیرنده هم داشت . انسان همچنان به تولید محتوا ادامه داد.
عصر چاپ و انتشار روزنامهها، نسل بعدی عرضه محتوا را رقم زد.
حالا تولید محتوا به عنوان یک شغل، رسماً شکل گرفته بود و رسانه، معنا پیدا کرده بود.
روزنامه ها، خبر و گزارش منتشر میکردند و صاحبان کسب و کار هم ، برای منتشر شدن آگهی های خود پول میدادند .
شاید روزنامههای دولتی آن زمان، به نوعی فلسفه بازاریابی محتوا را میفهمیدند.
روزنامه منتشر میشد و با انواع محتوا، مردم را خوشحال و سرگرم میکرد تا در لا به لای آن، دولتها هم بتوانند به تبلیغ نظریات خود و به نوعی به بازاریابی خودشان بپردازند.
رادیو نسل بعدی بستر تولید محتوا بود.
حالا صدا هم به انواع محتوا افزوده شده بود و تلویزیون به تدریج تصویر را هم وارد فضای محتوا میکرد.
در این میان روزنامه ها نقش خود را از دست ندادند.
مجله های تخصصی شکل گرفتند.
این مجلهها که به صورت هفته نامه و ماهنامه برای خانواده ها، پزشکان، ورزشکاران، و … منتشر میشدند، ایدههای جدیدی را در بازاریابی محتوا به همراه آوردند.
پزشکان هوشمند آموختند که به جای آگهی تبلیغاتی، مقالاتی آموزشی درباره مواجهه با بیماریها بنویسند.
روانشناسان، یادگرفتند که به جای اصرار و برای اینکه مردم به آنها پول بدهند و مشورت بگیرند، ستون پاسخ به سوالات، راه بیندازند و با لبخندی بر لب ، آمادگی خود را برای پاسخگویی به سوالات مطرح کنند.
آنها میدانستند که خوانندهی مقالات، مشتری مطبها و مراکز مشاوره آنها هم خواهد بود.
ماهوارهها نسل جدیدی از بستر ارتباطی بودند که رسانههای فراگیر را شکل دادند.
حالا کشورهای مختلف میتوانستند به بازاریابی در نقاط دیگر جهان فکر کنند.
از طرفی هزینه تاسیس شبکههای جدید کاهش یافته بود.
دغدغههای ارتباط بین فرهنگی هم بیشتر شد و حالا بازاریابی محتوا میآموخت که باید بکوشد محتوای فراگیر تولید کند.
هر جا هم که چنین مسئله ای امکان پذیر نیست، بسته به سلیقه مردم محتوا بسازد.
کشورها آموختند که در محتواهای تولیدی خود برای نقاط دور جهان، تصویری خوش آب و رنگتر از واقعیت خود را ترسیم کنند.
صنعت گردشگری آموخت که تولید محتوا برای جذب توریست، چیزی فراتر از انتشار سفرنامههای جهانگردان قدیمی است و حالا میتوان تیزرهای تبلیغاتی جذاب تولید و پخش کرد.
تولید محتوا به تدریج به یک دانش تخصصی تبدیل شد.
حالا روزنامه نگاران قدیمی، خودشان را اصحاب رسانه معرفی میکردند.
تولید فیلم و موسیقی و کتاب و مقاله موفق، به ترکیبی از انسانشناسی و روانشناسی و حقوق و بازاریابی و مدیریت نیاز داشت.
هزینه تولید محتوا بالا رفته بود و مردم ترفندهای تبلیغاتی را به خوبی آموخته بوبکه های اجتماعی دند.
در این میان بازاریابی محتوا به شیوه امروزی آن، به تدریج در حال شکل گیری بود.
و آهسته در اینترنت و دنیای وب شکل گرفت.
وب سایتها ابزارهای ارزان قیمت و اثربخش بودند که هر شخص یا سازمانی میتوانست با صرف بودجه و انرژی کمی، آنها را در اختیار خود داشته باشد.
فراگیر شدن کاربران اینترنت، شکل گیری امکان انتقال پول در فضای آنلاین، شوگوشیهای هوشمند، همه و همه باعث شدند که محتوا مفهومی جدیتر پیدا کند.
عصر جدیدی شکل گرفت که تولید محتوا و بازاریابی محتوا و تدوین استراتژی برای عرضه محتوا، یکی از دغدغههای اصلیاش بود.
اتفاقات زیادی در سالهای اخیر باعث شد که روند و مسیر حرکت بازاریابی از بازاریابی سنتی به بازاریابی محتوا تغییر کند.
یکی از مهمترین تغییرات، ایجاد احساس آگاهی و دانش در ذهن مشتریان بود.
اگر میگفتند خودرو باید سه چرخ داشته باشد، میگفتیم حتماً درست است اما امروز، هر کسی که در خیابان راه میرود و خودرویی دیده است، خود را متخصص خودرو میداند.
مردم به سادگی نظر میدهند: کاش بنز این آپشن را هم اضافه میکرد. تویوتا در طراحی پشت خودرو کم حوصلگی به خرج داده است!
واقعیت این است که اگر نسبت دانش به پیچیدگی محصول را در نظر بگیریم،اما اینها دلیل نمیشود.
مشتری امروز، به خاطر اطلاعات زیادی که در اختیار دارد، معتقد شده است که دانش و تخصص بیشتری هم دارد و به همین دلیل، به سادگی سابق، با چند بیلبورد و تیزر تبلیغاتی عمومی متقاعد نمیشود. او خودش را صاحب نظر میداند یا در اطرافش، کسانی را میشناسد که آنها را صاحب نظر میداند.
حالا اگر شما میخواهید محصول جدیدی عرضه کنید، باید مدتها در گوش مشتری، داستانهای مختلف تعریف کنید و برایش حرف بزنید تا او بیشتر یاد بگیرد و در نهایت، وقتی خودش به عنوان کارشناس محصول و خدمت شما را ارزیابی میکند، تصمیم به خرید آن بگیرد!
ظهور عرضه کنندگان ارزان قیمت، اتفاق دیگری بود که قواعد بازی را تغییر داد. تقریباً هر محصولی که تولید کنید میبینید که چینیها چیزی شبیه آن را به قیمتی ارزانتر تولید کردهاند.
قدرت تفکیک چشم انسان از قدرت تفکیک صفحه نمایش موبایلها کمتر است و تفاوت کنتراست تلویزیونها را به خوبی نمیفهمد.
گوش ما در شنیدن و تفکیک صدا در مقایسه با کیفیتی که سیستمهای صوتی امروزی دارند بسیار ضعیف است و دیگر به سادگی نمیتوان ادعا کرد که کیفیت فلان سیستم صوتی تفاوت فاحشی با متوسط سیستمهای صوتی موجود در بازار دارد.
پس به نظر میرسد که اگر از حد متوسط عبور کرده باشیم، مشتری تا حد زیادی داستانها را میخرد!
مسئله سوم، گرانتر شدن بسترهای سنتی تبلیغات است. طی دهه اخیر، برندسازی و بازاریابی و تبلیغات و مفاهیم مشابه، بیش از آنکه به نفع تولیدکنندگان کالا و خدمات عمل کنند، به نفع رسانههای تبلیغاتی عمل کردند. هر روز تقاضا برای تبلیغات تلویزیونی بیشتر شد.
تقاضای زیاد، قیمتها را هم افزایش داد و از سوی دیگر، مخاطب که هر روز با حجم بیشتری از تبلیغات مواجه بود، بیش از گذشته، نسبت به تبلیغات بیتفاوت شد.
بیلبوردهای خلاقانه که زمانی تصمیم مشتری به خرید را شکل میدادند، امروز به سختی حتی میتوانند لبخندی بر لب مشتری بیاورند و ایدههای تکراری هم مخاطب را دلزده کرده است.
چهارمین مسئله این بود که آشنایی مخاطبها با فرایند تبلیغات و همینطور جزییات اجرایی و عملیاتی آن، اثربخشی تبلیغات را کاهش داد.
حالا دیگر خیلی سخت است که به بینندهی تلویزیونی بقبولانید که به عنوان یک کارآفرین موفق به تلویزیون دعوت شدهاید.
رپورتاژ آگهی در روزنامهها دیگر کسی را هیجان زده نمیکند. مردم هنگام دیدن سریالها، زمان دستشویی رفتن خود را با ساعت تبلیغات تنظیم میکنند! به عبارت دیگر، همزمان با گران شدن بسترهای تبلیغاتی، اثربخشی آنها هم کاهش یافته است.
وضع فضای آنلاین و شبکههای اجتماعی هم بهتر نیست.قیمت فالوراینستاگرام مشخص است! بگویید که امروز چند فالور دارید و میخواهید هفتهی بعد چند فالور داشته باشید تا فالورها را با تخفیف به شما بفروشند!
در صفحه فیس بوک خود ده هزار فالور دارید و مطلبی که مینویسد صد عدد لایک میخورد. بخشی از مردم فقط کنجکاوی میکنند و بخشی دیگر حتی همین کار را هم انجام نمیدهند .